1.

2.

---

3.

---

4.

---

5.

---

6.

---

7.

---

8.

---

9.

---

10.

---

11.

---

12.

---

13.

---

14.

---

15.

---

16.

---

17.

---

18.

---

19.

---

20.

---

21.

---

22.

---

23.

---

24.

Նոյեմբերի 10-16

1.Ներբեռնի՛ր, կարդա՛,կատարի՛ր առաջադրանքները` «Պատմում է ինքը՝ Չարլի Չապլինը» ։

Պատմում է ինքը՝ Չարլի Չապլինը

Պատմում է ինքը՝ Չարլի Չապլինը

Ես ծնվել եմ 1889-ի ապրիլի 16-ին, երեկոյան ժամը 8-ին, Ուոլվորթի շրջանում, Իսթ-լեյն փողոցում: Ես լրագիր եմ վաճառել, խաղալիքներ սոսնձել, աշխատել եմ տպարանում, ապակի փչողի արվեստանոցում, բայց գիտեի, որ դրանք ժամանակավոր են, ի վերջո, դերասան եմ դառնալու:

… Հինգ տարեկան հասակում իմ առաջին ելույթի համար ես պարտական եմ մորս.։Նա ինձ մենակ չէր թողնում վարձով բնակարանում և սովորաբար հետը (տանել)  թատրոն: Հիշում եմ, թե ինչպես կանգնած էի բեմի հետևում, երբ հանկարծ մորս ձայնը խզվեց: Հանդիսականներն սկսեցին ծիծաղել, բղավել. ես չէի հասկանում, թե ինչ է կատարվում: Իսկ աղմուկը գնալով մեծանում էր, և մայրիկս ստիպված եղավ բեմից հեռանալ: Նա սաստիկ հուզված էր, վիճում էր տն□րենի հետ: Հանկարծ տնօրենն ասաց, թե կարելի է նրա փոխարեն ինձ թողնել բեմ, և ձեռքիցս բռնած՝ ինձ բեմ տարավ ու (թողնել )այնտեղ մենակ:

Ահա բեմեզրի  լապտերների վառ լույսի տակ նվագախմբի նվագակցությամբ  ես սկսեցի եր□ել այն ժամանակ շատ տարածված փողոցային մի երգ: Չէի հասցրել երգի կեսն էլ երգել, երբ բեմի վրա անձրևի պես սկսեցին տեղալ մանր դրամներ:Ես ընդհատեցի երգը և (հայտարարել), որ նախ կհավաքեմ փողը, ապա կերգեմ: Իմ ռեպլիկն առաջ բերեց քրքիջ: Տնօրենը բեմ եկավ՝ թաշկինակը ձեռքին, և օգնեց ինձ՝դրամները հավաքելու: Ես վախեցա որ նա դրանք իրեն է պահելու: Հանդիսականները նկատեցին իմ երկյուղը, և դահլիճում քրքիջը սաստկացավ: Համոզվելով, որ նա փողը հանձնեց մորս, ես նոր միայն վերադար□ա բեմ և ավարտեցի երգը: Երբ մայրս բեմ եկավ ինձ տանելու, նրան դիմավորեցին որոտընդոստ ծափահարություններով: Այդպիսին էր իմ առա□ին, իսկ մորս՝ վերջին ելույթը: «Նոր դռնապանը» ֆիլմում կա մի դրվագ, ուր տնօրենն ինձ դուրս է անում աշխատանքից: Պաղատագին խնդրելով խղճալ ինձ՝ ես սկսեցի ձեռքի շարժումներով ցույց տալ, որ շատ երեխաներ ունեմ՝ մեկը մեկից փոքր: Ես խաղում էի խեղկատակային հուսալքման այդ տեսարանը, իսկ մեր տարեց  դերասանուհին, մի կողմ կանգնած, նայում էր մեզ: Պատահաբար նայեցի նրա կողմը, և, ի զարմանս ինձ, նրա աչքերում արցունք տեսա:

– Ես գիտեմ, որ դա պետք է ծիծաղ առաջ բերի,- ասաց նա,- բայց նայում եմ ձեզ և (արտասվել) ահա: Նա հաստատեց այն, ինչ ես արդեն վաղուց էի զգում. ես օժտված էի ոչ միայն ծիծաղ, այլև արցունքներ առաջ բերելու ունակությամբ:

1. Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դու՛րս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:
   Տնօրեն

Երգել

 

Վերադարձա

Առաջին

2. Ի՞նչէ նշանակում պաղատագին բառը.

ա/ ստիպված
բ/բարձրաձայն
գ/ թախանձագին
դ/ սառնասրտորեն

3. Գրի՛րտրված բառերի հոմանիշները.
   ա/ մենակ        միայնակ___________________

բ/  սաստիկ    __ուժգին _________________

գ/ նոր              _թարմ__________________

դ/ փոքր           պստիկ___________________

 

4. Տրված բառերից որի՞ դիմաց է սխալ նշված նրա տեսակը.

ա/ բնակարան – պարզ
բ/ դռնապան – բարդ
գ/ ունակություն – ածանցավոր
դ/ մայրիկ – ածանցավոր

5. Տրվածբառերիցո՞րն է դրված եզակի թվով.

ա/ լապտերների

բ/ ծափահարությունների

գ / աչքերում

դ/ դերասանուհին

 

6. Տրվածբառերիցյուրաքանչյուրի դիմաց նշված է, թե ինչ խոսքի մաս է: Ո՞ր տարբերակում է սխալ նշված.

ա/ քրքիջ-ածական 
բ/երգ-գոյական
գ/ելույթ-գոյական
դ/տեսարան-գոյական

7. Տեքստի  մեջ  փակագծերում դրված բայերըանհրաժեշտձևով համապատասխանեցրո՛ւ տեքստին.

_տանում էր                 թողեց

հայտարարեցի            արտասվում

8. Տրվածնախադասությանմեջ գտի՛ր ենթական և ստորոգյալը.

Մայրիկս ինձ սովորաբար հետը տանում էր թատրոն:
ենթակա      _մայրիկս

ստորոգյալ    տանում էր

 

9. Տեքստից դու՛րս գրիր ուրիշիուղղակի խոսք պարունակող մեկ  նախադասությունը:- Ես գիտեմ, որ դա պետք է ծիծաղ առաջ բերի,- ասաց նա,- բայց նայում եմ ձեզ և (արտասվել) ահա:
   Տեքստումընդգծվածնախադասության մեջ բաց է թողած մեկ կետադրական նշան: Լրացրո՛ւ.
   Ես ծնվել եմ 1889-ի ապրիլի 16-ին, երեկոյան ժամը 8-ին, Ուոլվորթի շրջանում, Իսթ-լեյն փողոցում:
10. Ո՞ւմէրպարտական Չապլինն  իր առաջին ելույթի համար:
    Մայրիկին
    12. Ե՞րբ տնօրենը որոշեց Չապլինին թույլ տալ բեմ  բարձրանալ:Հանկարծ տնօրենն ասաց, թե կարելի է նրա փոխարեն ինձ թողնել բեմ, և ձեռքիցս բռնած՝ ինձ բեմ տարավ ու (թողնել )այնտեղ մենակ:
    13. Ինչո՞ւ Չապլինը ընդհատեց երգը.

ա/ձայնը խզվեց
բ/վախեցավ, թե տնօրենը հավաքած դրամները պահելու է իրեն
գ/ փողերը հավաքելու նպատակով
դ/մոռացավ երգի բառերը

14. Ինչպե՞ստարեցդերասանուհին ընդունեց Չապլինի «Նոր դռնապանը» ֆիլմում խաղացած դերը.

ա/ նրան բոլորովին դուր չէր եկել

բ/ անվերջ ծիծաղում էր

գ/աչքերում արցունքներ էին հայտնվել

դ/ ձանձրույթից հորանջում էր

15. Ո՞րն էր ՉարլիՉապլինի հավատը իր դերասանական տաղանդի նկատմամբ:

—————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————2. Գոյականի հոլովը. կատարի’ր 1-5-րդ առաջադրանքները։

1. Որոշի’ր, թե ո°ր հոլովով են դրված հետևյալ գոյականները:
   Փողից–բացառական,  ձեռքով-գործիական, փշին -տրական-, սրտում-ներգոյական, աչքի-սեռական:
2. Որոշի’ր՝ ընդգծված բառերը ո°ր հոլովով են դրված:
   Հայրենիքից-բացառական հեռու ապրող մարդը միշտ տխուր և միայնակ է:
   Դա մի շքեղ շինություն էր, որը գտնվում էր քաղաքից-բացառական հեռու բլրի-սեռական վրա:
   Մոտենալով կարկաչուն գետակին-տրական տղան փայտով-գործիական ստուգեց խորությունը և զգուշորեն ոտքը մտցրեց ջրի-սեռական մեջ:
   Երկնքի-սեռական կապույտ անդորրության մեջ երևում էին արևի առաջին շողերը-ուղղական, որոնք ավետում էին պայծառ օր:
3. Հոլովի’ր հետևյալ բառերը՝ քար-քարի, մարդու, քույրքրոջ, օրօրվա, մայր-մոր, աշուն-աշնան, գլուխ-գլխի, բնություն-բնության:
4. Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:…(Նյու Յորքի) բնակիչները զարմանքով դիտում էին 19-ամյա մի … (ուսանողի), որը սիրալիր … (ժպիտով) սեղմում էր մի մեծ հանրախանութ մտնող բոլոր … (այցելուների) ձեռքերը: Այդ … (ձև) 8643-րդ … (հաճախորդը) … (ողջունել) հետո նա վեր պարզեց կապտած ձեռքը և բացականչեց.
   * Ուռա´: Ռուզվելտի … (ռեկորդը) գերազանցեցի:
   Հավանաբար … (քչերին) է հայտնի, որ 1907 … (թվականին) Սպիտակ … (տուն)տան մի … (ընդունելության) ժամանակ … (ԱՄՆ) այն ժամանակվա նախագահը սեղմել էր 8513 … (մարդու) ձեռք:
5. Փակագծում տրված գոյականները գրի´ր համապատասխան հոլովով:Երբեմն … (ծովից) լույս է դուրս գալիս: Այն դիտվում է մակերեսային տաք … (ջրերի)՝ … (ալիքների) կապտականաչավուն … (լուսարձակման) … (տեսք): Ծովային … (լուսարձակուման գլխավոր աղբյուրը միաբջիջ օրգանիզմներն են, որոնք ինչպես … (բույսերը), այնպես էլ … (կենդանիների) հատկություն ունեն: Նրանք … (արևի) էներգիան լուսային … (էներգիա) վերածելու բացառիկ ունակություն ունեն: Քիմիական բարդ … (ռեակցիայի) … (հետևանքով) առաջանում է «սառը» լուսարձակում, որը չի ուղեկցվում … (ջերմություն)ան … (արտադրություն)ամբ:

Նոյեմբերի 3-9

Ձևաբանություն

1.Գոյականը որպես խոսքի մաս․ կատարի՛ր առաջադրանքները։

2. ,,Սեբաստացու օրեր, կրթահամալիրի տոն,, նախագծի շրջանակում հարցազրույցի միջոցով հարազատներիցդ պարզի՛ր, թե ինչպե՞ս եղավ, որ դարձար սեբաստացի: Աշխատանքդ ներկայացրո’ւ տեսանյութի կամ ռադիոնյութի տեսքով։ Վերնագրի’ր հետևյալ կերպ ՝  ,,Ինչպե՞ս դարձա սեբաստացի,,Ես առաջին  դասարան հաճախել եմ Երևանի  թիվ 100դպրոցը,սակայն հայրիկս ապրում  և աշխատում  էր Չինաստանում  որպես ֆուտբոլային  մարզիչ։Մենք պետք է մեկնեինք հայրիկիս մոտ,բայց ուսումը պետք է շարունակեինք  Հայաստանում  և չգիտեինք ինչպես։Մի օր  հայրիկս զանգահարեց և մեզ հայտնեց, որ Երևանում  կա «Մխիթար Սեբաստացի »կրթահամալիր և մենք  կարող ենք հեռավար սովորել։ Ես և եղբայրս սկսեցինք սովորել մեր սիրելի դպրոցում։Ես սովորում էի ընկեր Տաթև  Թամազյանի  դասարանում մինչև 2022թվականը և ամռանը  մեկնեցինք հայրիկիս մոտ։Հիմա մենք  սովորում ենք հեռավար, սակայն ես սիրով հիշում եմ  իմ սիրելի  դպրոցը, բոլոր  ուսուցիչներին’հատկապես ընկեր Տաթևին ։Ընկեր Տաթևը շատ ջերմ, հոգատար և բարի էր։

3. Ընտրի’ր վերնագրերով մեկը, ստեղծագործի’ր`

Ոչ թե նա է ուժեղ, ով ուժ ունի, այլ նա, ով․․․

Ծուլությունը մեր այն արատներից է, որը ունեն բոլորը ։Ծույլ մարդը չի կարող  հասնել  ոչինչի, չի ունենա  ապագա, կմնա տգետ և անուսում։Ծույլ մարդը  միշտ  դոփում է  նույն  տեղում,քանի որ  չի կարողանա հաղթահարել ոչ մի դժվարություն և դառնալ  պիտանի մարդ։

Գովեստներն օգտակա՞ր են , թե՞ ոչ

Վարժություններ

Վարժություն 1։ Դո՛ւրս գրել այն բառերը, որոնցում գրաբարյան ն վերջնա-
հնչյունը հոգնակիի կազմության ժամանակ չի վերականգնվում, բայց վերա-
կանգնվում է բառակազմության ժամանակ։
Կողմ, բեռ, գառ, դուռ, մաս, թոռ, լեռ, ծունկ, ծոռ, հարս, սերմ, ձուկ, մուկ,
նուռ։Բեռներ, գառներ, դռներ, թոռներ, լեռներ, նկներ, ծոռներ, հարսներ, ձկներ, մկներ, նռներ

Վարժություն 2։ Առանձին սյունակներով դո՛ւրս գրել եզակի և հոգնակի
գոյականները։ Երեք եզակի և երեք հոգնակի գոյականներով կազմել նախա-
դասություններ։
Ես նայում եմ սեգ Արագած սարին,
Դարերի ձյուն կա նրա կատարին,
Ժայռեր կան այնտեղ շանթերից կիսված,
Հողմերից ծեծված, արևից կիզված,
Եվ անդունդներ կան գագաթներն ի վար
Վշտի պես խորունկ, ցավի պես խավար…
Սակայն լանջերին արև՜ է, գարո՜ւն,
Աղբյուրն է խոսում, խայտում է առուն,
Բուրմունքը թևին՝ զեփյուռն է խաղում,
Բոսոր կակաչն է հովից ծիծաղում,
Ծաղիկն է բուսնում ժայռին ու քարին,
Թեկուզ դարերի ձյուն կա կատարին,
Թեկուզ հողմածեծ գագաթներն ի վար
Անդունդներ կան մութ, վշտի պես խավար։ Վահագն Դավթյան

Եզակի — սար, ձյուն, կատար, արև, ցավ, գարուն, աղբյուր, առու, բուրմունք, թև, զեփյուռ, կակաչ, հով, ծաղիկ, ժայռ, քար, կատար,

Հոգնակի — դարեր, ժայռեր, շանթեր, հողմեր, անդունդներ, գագաթներ, լանջեր, գագաթներ,

Վարժություն 3։ Գտնե՛լ, թե որ շարքերի բոլոր բառերի հոգնակին է կազմ-
վում –եր վերջավորությամբ։
1. բեռնարկղ, բառատետր, բնագիր, պատմագիր
2. գլխաշոր, դեղատոմս, ձկնորսանավ, ամսագիր
3. ածխակույտ, ակնաբիբ, բաժնետեր, դասաժամ
4. եզրաշերտ, թաղամաս, լաստանավ, զարդասյուն
5. մեղրամոմ, յուղաբիծ, նավթահոր, շնագայլ
6. ջրաբույս, սառցադաշտ, որմնանկար, վարելահող
7. անվաճաղ, արքայատոհմ, բնակվարձ, գետաձի
8. գիտափորձ, զոդաձող, երկաթալար, էլեկտրասարք
9. թոնրատուն, ճամփեզր, մատենացանկ, թիթեղագործ
10. մեկնակետ, մարզաձև, ջրաշիթ, ուրվագիծ

Վարժություն 4։ Գտնե՛լ, թե որ շարքերի բոլոր բառերի հոգնակին է
կազմվում –ներ վերջավորությամբ։
1. գորգագործ, որմնադիր, մեղվաբույծ, էքսկավատորավար
2. ածխահատ, գյուղատնտես, այգեգործ, երգիծաբան
3. հանդիսատես, հատապտուղ, էլեկտրամուրճ, հեքիաթագիր
4. հրուշակագործ, ձիթաբլիթ, հերթապահ, մանկաբույժ
5. պատգամ, պատճեն, ջրատար, սննդամթերք
6. տիեզերագնաց, ուղղաթիռ, փականագործ, քարայր
7. քարհատ, առակագիր, ատամնաբույժ, արգելացանց
8. բնանկար, գաջագործ, դեղասրվակ, խճանկար
9. ծաղկաբույծ, համազգեստ, հատապտուղ, մեդալակիր
10. նորաբնակ, շերամապահ, սերնդակից, վաճառատեղ

Դեկտեմբերի 15-19

Հարգելի՛ սովորողներ, այս շաբաթ ներկայացնելու եք հետևյալ թեման․

• • Հենաշարժիչ համակարգ- էջ 65
  •  բաժինները կառուցվածքը
  •  ոսկրերի աճը։
  • Ամփոփելու ենք դեկտեմբեր ամսվա աշխատանքները1․ Նկարագրել տեսողական վերլուծչի կառուցվածքը։
    Տեսողական վերլուծիչը կազմված է աչքից, նյարդային ուղիներից և տեսողական կենտրոններից մեծ կիսագնդերում։ Աչքը հավաքում է լույսը և ցանցաթաղանթի ռոդերի ու կոների միջոցով վերածում նյարդային ազդակների, որոնք տեսողական նյարդի միջոցով հասնում են ուղեղի ծոծրակային բլթին։ Այստեղ ազդակները վերամշակվում են՝ ստեղծելով պատկերներ, ճանաչելով գույներ, ձևեր և շարժումներ։

    2․ Ներկայացնել հեռատեսությունը և կարճատեսությունը։
    Կարճատեսությունը այն հիվանդությունն է, երբ մարդը տեսնում է միայն մոտիկ գտնվող առարկաները, քանի որ ճառագայթների հատման կետը ընկնում է ցանցաթաղանթից առաջ:

    

    Հեռատեսությունը աչքի բնականոն բեկունակության շեղումն է, երբ լույսի զուգահեռ ճառագայթներն աչքում բեկվելուց հետո կիզակետվում են աչքի ցանցաթաղանթի ետևում։

    3․ Նկարագրել լսողական վերլուծչի կառուցվածքը։
    Լսողական վերլուծիչի ծայրամասային բաժինը  ականջներն են: Ականջը կազմված է երեք բաժնից՝ արտաքին, միջին և ներքին: Արտաքին ականջը կազմված է ականջախեցուց և լսողության արտաքին անցուղուց: Լսողական անցուղին ավարտվում է թմբկաթաղանթով, որը սահմանազատում է արտաքին ականջը միջին ականջից: Միջին ականջը օդով լցված փոքրիկ խոռոչ է, լսողական երեք հոդավորված ոսկրիկներով՝ մուրճիկ, սալ և ասպանդակ: Ներքին ականջը գտնվում է քունքոսկրի խորքում, այն խոռոչների և գալարուն խողովակների համակարգ է, որում խխունջն իրականացնում է լսողական գործառույթ:

    4․ Ինչպիսի լսողական հիվանդություններ գիտեք։

    • Օտիտ
    • Լսողության թուլացում
    • Տինիտուս
    • Սուլֆուրային խցանում
    • Լաբիրինթիտ
    • Օտոսկլերոզ

    

    5․ Ներկայացնել հենաշարժիչ համակարգի կառուցվածքը և կատարած ֆունկցիան։
    Արտաքինից ոսկրը պատված է շրջոսկրով։ Այն բարակ, ամուր, արյունատար անոթներով և նյարդերով հարուստ շարակցահյուսվածքային թիթեղ է, ապահովում է ոսկրի սնուցումը և աճը։ Շրջոսկրը բացակայում է հոդավորվող մակերեսներում։ Շրջոսկրի տակ գտնվում է հոծ ոսկրահյուսվածքը, իսկ դրա տակ՝ սպունգանման ոսկրահյուսվածքը: Վերջինս կատարում է արյունաստեղծ ֆունկցիա: Հենաշարժիչ համակարգը կատարում է հենարանային, պաշտպանական, տեղաշարժման և արյունաստեղծ ֆունկցիաներ։

    

    6․ Հենաշարժիչ համակարգը ինչ դեր ունի մարդու կյանքում։
    Հենաշարժիչ համակարգը մարդու կյանքում ունի շատ կարևոր դեր․ այն ապահովում է մարմնի հենարանը և ձևը, հնարավորություն է տալիս շարժվել, մասնակցում է ներբնական օրգանների պաշտպանությանը, ինչպես նաև նպաստում է արյունաստեղծությանը և նյութափոխանակությանը։

Մարդու բոլոր ոսկրերն իրենց միացումներով կազմում են կմախքը, որը հենաշարժիչ համակարգի պասիվ մասն է, կմախքի տարբեր օղակները շարժման մեջ դնող մկանները՝ ակտիվ մասը։Հենաշարժիչ համակարգն օրգանիզմում կատարում է հետևյալ ֆունկցիաները`
 Հենարանային
 Պաշտպանական
Տեղաշարժման
 Արյունաստեղծ

Կմախքը մարմնի հենարանն է, նրան տալիս է որոշակի ձև և դիրք տարածության մեջ։ Ոսկրերը միանալով առաջացնում են խոռոչներ և պաշտպանում նրանցում գտնվող օրգաններն արտաքին ազդեցություններից։ Գանգատուփը գլխուղեղի զետեղարանն է, ողնաշարային խողովակը՝ ողնուղեղի ոսկրապատյանը, կրծքավանդակը պաշտպանում է սիրտը, թոքերը, խոշոր անոթները, կոնքերը՝ սեռական, միզային և մարսողական համակարգերի որոշ օրգանները։ Ոսկրերը պարունակում են հանքային փոխանակությանը մասնակցող աղեր (երկաթի, ֆոսֆորի, կալցիումի և ուրիշ)։ Ոսկորը նաև արյունաստեղծ օրգան է։
Ոսկրահյուսվածք
Կմախքի ոսկրերը կազմված են ոսկրահյուսվածքից, որը շարակցական հյուսվածքի տարատեսակ է։ Այն կազմված է ոսկրաբջիջներից, օրգանական ու անօրգանական միացություններ պարունակող միջբջջային նյութից, որը կազմում է ոսկրահյուսվածքի 2/3-ը։ Այն պինդ է և ամուր, օժտված է մեխանիկական բարձր հատկություններով և ամրությունը գերազանցում է երկաթին ու գրանիտին։ Ոսկրահյուսվածքը պարունակում է արյունատար անոթներ և նյարդեր, նրանում մշտապես կատարվում է ոսկրի քայքայում և ստեղծում։

Ոսկրերի կառուցվածքը և տեսակները

Յուրաքանչյուր ոսկր մի քանի հյուսվածքներից կազմված բարդ օրգան է։ Արտաքինից ոսկրը պատված է շրջոսկրով։ Այն բարակ, ամուր, արյունատար անոթներով և նյարդերով հարուստ շարակցահյուսվածքային թիթեղ է, ապահովում է ոսկրի սնուցումը և աճը։ Շրջոսկրը բացակայում է հոդավորվող մակերեսներում։ Շրջոսկրի տակ գտնվում է հոծ ոսկրահյուսվածքը, իսկ դրա տակ՝ սպունգանման ոսկրահյուսվածքը: Վերջինս կատարում է արյունաստեղծ ֆունկցիա:

Ուշադրություն
Տարբերում են ոսկրերի հետևյալ տեսակները  խողովակավոր, տափակ և սպունգանման (խառը)։
Խողովակավորերկար ոսկրերը սնամեջ են, որն ապահովում է նրանց ամրությունը և թեթևությունը։ Յուրաքանչյուրը կազմված է մարմնից և երկու հաստացած ծայրերից՝ գլխիկներից։ Մարմինը կազմված է խիտ ոսկրանյութից, որի ներսում գտնվում է դեղին ոսկրածուծով լցված ոսկրային խոռոչը։ Գլխիկները կազմված են սպունգանման նյութից, որի խորշիկներում գտնվում է կարմիր ոսկրածուծը։ Արտաքինից գլխիկները ծածկված են ապակենման աճառով։

Խողովակավոր ոսկրերը կազմում են վերջույթների կմախքը և կատարում լծակների ֆունկցիա։ Տարբերում են երկար (բազուկոսկր, ազդրոսկր) ևկարճ (մատոսկր) խողովակավոր ոսկրեր։

Սպունգանման (խառը) ոսկրերը կազմված են սպունգանման ոսկրանյութից և ծածկված են խիտ ոսկրանյութի բարակ շերտով (ող, դաստակի ոսկրեր)։

Տափակ ոսկրերը երկու կողմից պատված են խիտ ոսկրանյութի թիթեղով, որոնց միջև գտնվում է սպունգանման նյութ։ Դրանք մասնակցում են խոռոչների գոյացմանը և կատարում պաշտպանական ֆունկցիա (գանգի ոսկրեր, կոնքոսկր):Խառը ոսկրերը կազմված են տարբեր կառուցվածք և ձև ունեցող մասերից (քունքոսկր)։

Ոսկրերի միացման տեսակները

Մարդու կմախքը կազմված է միմյանց միացած բազմաթիվ ոսկրերից։Տարբերում են ոսկրերի միացման երեք տեսակ՝ անշարժ (անընդհատ), կիսաշարժուն և շարժուն։

Անընդհատ միացումների դեպքում ոսկորները միմյանց միացած են անշարժ: Ընդ որում, անշարժ միացումը կարող է լինել կարերով կամ սերտաճմամբ: Ոսկրերն իրար միանում են շարակցական, աճառային կամ ոսկրային շերտերով (գանգի կարանները, կոնքի ոսկրերի սերտաճումը)։

Շատ ոսկրեր իրար միանում են աճառային միջնաշերտով։ Այդպիսի միացումը կոչվում է կիսաշարժունմիացում (ողերի միացումները) կամ տափակ հոդ:
Ոսկրերի շարժուն միացումը կոչվում էհոդ։

Յուրաքանչյուր հոդ ունի հոդապարկ, հոդային մակերեսներ և հոդախոռոչ։

Հոդապարկը կազմված է արտաքին և ներքին թաղանթներից։ Ներքին թաղանթն արտադրում է թափանցիկ հեղուկ, որը շարժումների ժամանակ փոքրացնում է շփումը և նպաստում հոդամակերեսների սահելուն։ Արտաքին թելակազմ շարակցահյուսվածքը հաստանալով առաջացնում է արտահոդյա կապաններ։

Հոդային մակերեսները ծածկված են ապակենման աճառով, որը շատ հարթ է և փոքրացնում է շփումը հոդում։ Հոդավորվող ոսկրերից մեկի վրա կա փոս, մյուսի վրա՝ գլխիկ, որն իր ձևով համապատասխանում է փոսին։ Հոդախոռոչը հերմետիկորեն փակ, ճեղքանման տարածություն է, որը պարունակում է քիչ քանակով հեղուկ։ Հոդը կազմող ոսկրերը միանում են ամուր ջլերով։

Ոսկրերի աճը
 
Ոսկրերն աճում են երկարությամբ և հաստությամբ։ Ոսկրի աճը հաստությամբ պայմանավորված է շրջոսկրի ոսկրաստեղծ հատկությամբ։ Նրա ներքին մակերեսի բջիջների բաժանման շնորհիվ ոսկրի մակերևույթին առաջանում են ոսկրաբջիջների նոր շերտեր, իսկ դրանց շուրջը՝ միջբջջային նյութ։ Ոսկրերի ծայրերում գտնվող աճառահյուսվածքի բջիջների բաժանման շնորհիվ ոսկրերն աճում են երկարությամբ։

Ոսկրերի աճը կարգավորում է հիպոֆիզի առջևի բլթի աճի հորմոնը։ Չափահաս մարդու ոսկրերը չեն աճում, սակայն հին ոսկրանյութի փոխարինումը նորով շարունակվում է ամբողջ կյանքում։

Ոսկրերն ունեն բարդ քիմիական բաղադրություն, կազմված են օրգանական և անօրգանական միացություններից։ Ոսկրերի բաղադրության մեջ մտնում է մոտ 50% ջուր, օրգանական միացությունները կազմում են 28%, իսկ անօրգանական միացությունները՝ 22%:

Օրգանական միացությունները ոսկրին տալիս են առաձգականություն, ճկունություն, իսկ անօրգանական միացությունները՝ամրություն:Անօրգանական միացություններից հատկապես շատ են կալցիումի կարբոնատը և ֆոսֆորական թթվի աղերը։ Երիտասարդ հասակում ոսկրերում գերակշռւմ են օրգանական նյութերը, և այդ պատճառով դրանք ավելի ճկուն ու առաձգական են։ Ծերության շրջանում ոսկրերում ավելանում է հանքային աղերի պարունակությունը, ուստի դրանք դառնում են ավելի փխրուն և դյուրաբեկ։ Ոսկրերի մակերեսը պատող շրջոսկրը ապահովում է ոսկրերի աճը հաստությամբ և կոտրվածքների ժամանակ նպաստում նրանց վերականգնմանը։

Դեկտեմբերի 8-14

Ընկերներ ջան, այս շաբաթ ներկայացնելու եք․

• Լսողական վերլուծիչ, կառուցվածքը
•   ֆունկցիան և  հիվանդությունները։

Դասարանական աշխատանք-պատասխանել հարցերին․

1. Ո՞րը է մարդու ականջի այն հատվածը, որը հավաքում և դեպի ներս է ուղղում ձայնային ալիքները։

ա) Միջին ականջ
բ) Ներքին ականջ
գ) Արտաքին ականջ
դ) Լաբիրինթ

2. Ո՞ր կառուցվածքն է միջին ականջում և ապահովում է ձայնային ալիքների ուժեղացումը։

ա) Եղջերավոր թաղանթը
բ) Նստիկ, մուրճ և սալ
գ) Խխունջ
դ) Ոստրային նյարդ

3. Ո՞ր օրգանն է ներքին ականջում պատասխանատու ձայնի հաճախականությունը տարբերելու համար։

ա) Կիսաշրջանաձև խողովակներ
բ) Խխունջ
գ) Լաբիրինթ
դ) Ներկայանող նյարդ

4. Լսողական նյարդի հիմնական դերրն է…

ա) Հավասարակշռության պահպանումը
բ) Ձայնային ալիքների erzeugման ապահովում
գ) Ձայնային ազդակների փոխանցումը ուղեղ
դ) Արտաքին ականջի պաշտպանություն

5. Ո՞ր հիվանդությունն է բնութագրվում լսողության աստիճանական վատացմամբ տարիքային փոփոխությունների հետևանքով։

ա) Օտիտ
բ) Սուր վարակի հետևանքով խլություն
գ) Տարիքային խլություն (պրեսբիակուզիա)
դ) Մենյերի հիվանդություն

6. Ինչպե՞ս է կոչվում ականջի այն բորբոքային հիվանդությունը, որը սովորաբար ուղեկցվում է ցավով և ջերմությամբ։

ա) Խխունջի վնասում
բ) Օտիտ
գ) Հիպերտոնիա
դ) Ակուստիկ տրավմա

7. Ո՞ր քայլը չի օգնում լսողական օրգանների պահպանմանը։

ա) Բարձր ձայների ազդեցությունից խուսափելը
բ) Ականջի հիգիենա պահպանելը
գ) Բարձր երաժշտություն երկար ժամանակ լսելը
դ) Վարակների ժամանակ բուժվելը

Դեկտեմբերի 1-7

Սիրելի՛ սովորողներ, այս շաբաթ ներկայացնելու եք հետևյալ թեման․

• Տեսողական վերլուծիչ,
•  աչքի կառուցվածքը։

Դասարանական աշխատանք-պատասխանել հարցերին

1. Ո՞րն է տեսողության նշանակությունը: Տեսողության շնորհիվ մարդը կարողանում է տեսնել իր շրջապատում գտնվող առարկաները և ստանալ տեղեկատվության մոտ 70-90 տոկոսը։
2.Որո՞նք են աչքի օժանդակ հարմարանքները: ունքեր, արցունքագեղձեր, թարթիչներ, արըասվաքթային ծորան, շաղկապենիներ,ակնագնդի մկաններ,կոպեր
3.Ի նչպե՞ս է փոխվում բբի ﬔծությունը` կախված լուսավորությունից: Մութ տարածքում բիբը մեծանում է իսկ լուսավոր տարածքում փոքրանում։
4.Որ տե՞ղ են տեղավորված տեսողական ընկալիչները: Տեսողական ընկալիչները ցուպիկներն ու սրվակներն են որոնք տեղավորված են ցանցաթաղանթի վրա ։
5. Ո՞րն է սրվակիկների և ցուպիկների դերը: Ցուպիկները 150 մլն են ընկալում են լույսը իսկ սրվկները 7 մլն ընկալում ենգույնը։
6. Ի՞նչ է կարճատեսությունը, և ինչպե՞ս կարելի է կանխելայն: Կարճատեսությունը դա այն երևույթն է որի ժամանակ մարդը տոսնում է մոտիկ գտնվող առարկաները այդ ժամանակ ակնագնդում ճառագայթները հատվում են ցանցաթաղանթից առաջ և դա կանխելու կամար անհրաաժեշտ է երկգոգոավոր ակնոցով ոսպնյակ։

Задание 1.  От кареты до ракеты Работа с текстом ( учебник, сл. 27) Ответьте на вопросы:

• почему людям понадобился транспорт?Транспорт помогает добраться из одной части города в другую,из одного города в другой.Люди путешествуют ,через океаны и моря доставляют грузы и продукты.
• докажите, что метро- удобный вид транспорта. Метро самый быстрый. и удобный городской вид транспорта.
• велосипед- актуальный сегодня транспорт. Да,велосипед актуальный вид транспорта ,особенно в городах, благодаря своей экологичности, бюджетности, пользе здоровья и эффективности в борьбе с пробками.

Выберите, изучите и напишите в блоге об изобретении одного из видов транспорта: -автобуса -трамвая. Трамвай изобрёл русский инженер -аргиллерист Фёдор Пироцкий в 1880году в Санкт-Петербурге , продемонстрировав первый в мире электрический трамвай , который использовал рельсы как проводники для тока, хотя параллельно в Германии Вернер фон Сименс также разработал свой вариант, который был запущен в коммерческую эксплуатацию раньше. — метро 3. Какое место в твоей жизни занимает общественный транспорт. Доволен ли ты им?Я очень. люблю ездить на автобусе , у нас автобусы. очень. большие и двухэтажные.Однако наш город очень. большой и добираться. до школы, потом до стадиона очень долго,поэтому мы едем на машине с папой, или на такси. Задание 2. Ответьте на вопросы, используя один из двух возможных ответов: Я готовил ужин (факт) / Я приготовил ужин (результат): 1. – Ты был свободен вчера вечером? – Нет, я вчера готовил ужин. . 2. – Ты смотрел телевизор или ходил в магазин? – Ни то, ни другое. Я был дома. 3. – У тебя есть что-нибудь поесть? – Да! Вот смотри, какой я ужин приготовил . 4. – Ты успел перевести текст? – Нет, я готовил ужин. 5. – Ты что-нибудь успел сделать за весь вечер? – Нет, я … . 6. – Ты что-нибудь успел сделать за весь вечер? – Да, я приготовил ужин..    Задание 4.Восстановите диалоги, выбрав из скобок нужный глагол и употребив его в правильной форме. 1.(получать – получить) – Что ты делал на почте? –получал посылку. – Ну и как, получил? – Да, конечно. В этом году я уже два раза получаю посылки от родителей. 2. (объяснять – объяснить) – Я вчера заболел и не был на занятиях. Что вы делали? – Преподаватель объяснял новый падеж. 3.(звонить – позвонить) –Тызвонил сестре? Поздравил? – Да, конечно, я позвонил и поздравил 4. (повторять – повторить) – Ты ходил вчера с друзьями в кино? – Нет, я повторял грамматику. 5.(обедать – пообедать) – Где ты обычно обедаешь? – Обычно я в столовой, но сегодня воскресенье и я буду обедать дома. Задание 5.Вставьте, где это необходимо, пропущенные буквы Приближается зима. День стал коротким. Воздух почти (не)прогревается и (не) сохраняет тепла. Ночи становятся всё длиннее и часто заставляет дрожать от холода. Уже не распахнёшь окно и не насладишся былым ароматом нарциссов или сирени . Давно отцвели кусты роз. Ненастным днём низко висят тяжёлые тучи, а солнце замирает за горизонтом. Мокрые кроны деревьев оттжелели, пригнулись к земле, но солнечные лучи иногда согревают их. Ветер редко сотрясает ветки, срывает последнюю листву. Листья летят по воздуху, прилипают к крышам домов и беседок. Всем тоскливо и холодно. Осень — унылая пора. Так называл её Пушкин, хотя и очень любил.

• Подберите синонимы к данным словам и составьте с ними словосочетания.  поразительный – удивительный мир, зной–жар-сильный жар,перечить –противоречить закону, поддержка – помощь медицинская , волноваться- беспокоится за жизнь родных.
• Подберите антонимы к данным словам и составьте с ними словосочетания.

аккуратный-неаккуратный, огорчаться- радоваться, зажечь -тушить. Задание 6. Слова в скобках употребите в нужной форме. 1. Мой друг работает в (большой маркет) большом паркете. 2.Они любят рассказывать о (новая работа) новой работе. 3.Мой брат живёт на (5 этаж).пятом этаже. 4. Я часто звоню (верные друзья).верным друзьям. 5. Этот фильм очень нравится (моя подруга).моей подруге. Задание 7. Прочитайте текст и ответьте на вопросы. Путешествие – это не только передвижение по какой-либо территории с целью её изучения или накопления впечатлений. Писатели после путешествий часто создают произведения, основанные на этих впечатлениях. Вот история создания одного произведения. В 1890 году А.П. Чехов неожиданно принял решение поехать на Сахалин. Остров-тюрьма – так люди называли этот далёкий остров, который стал местом каторги и ссылки для преступников. Из Москвы до Ярославля Чехов ехал на поезде, потом плыл на пароходе до Перми́, из Перми до Тюмени опять ехал на поезде. Два месяца и двадцать дней Чехов был в пути. – Зачем он поехал туда? За новыми темами?! – удивлялись современники. На этот вопрос нельзя ответить одним словом. Писатель оставил свой дом, родных и поехал в трудное путешествие через огромную Россию, потому что хотел рассказать людям правду об этой далёкой земле. Сахалин был интересен Чехову как человеку, как писателю, как врачу. Три месяца был Чехов на Сахалине. Он ходил по тюрьмам, встречался и говорил со многими людьми, живущими на этом острове. В итоге появилась книга «Остров Сахалин». Она привлекла внимание русского общества к бедственному положению каторжников и членов их семей. Путешествие на Сахалин – писательский подвиг А.П. Чехова. 1. Какое событие в жизни Чехова удивило его современников?Чехов оставил свой дом, родных и поехал в трудное путешествие. 2. Как добирался Чехов до Сахалина?Он два месяца и двадцать дней был в пути. 3. Что делал писатель на острове?Он ходил по тюрьмам,встречался со многими людьми живующим на этом острове. 4. Каким был результат путешествия Чехова? Он написал книгу «Остров Сахалина ». Задание 8. Прочитайте рассказы Чехова  « Мальчики» и « Ванька» и поделитесь своими впечатлениями от прочитанного.Мальчики решили бежать в Америку ,чтобы добывать золото,они ссобой взялипистолет,два ножа, сухари,увеличительное стекло и немного денег.Однако. их план не удался,их задержали,когда они хотели купить порох в Гостином доме. Ванька Жуков десятилетий мальчик сирота, который живёт с дедушкой в деревне,но емуотдают в ученье к сапожникуАляхину .В ночь Рождество , когда все уходят в церковь ,он не спит и пишет письмо своему деду.Ванька пишет как плохо приходится у сапожника,он описывает свои унижения ,голод и просит забрать его.Не зная адрес дедушки он пишет «На деревню дедушке »,письмо бросает в почтовый ящик и счастливо идёт спать. Задание 9.  Прочитать и пересказать « Легенду о Данко» ( учебник, с. 66). Ответь на вопросы: -Где жили соплеменники главного героя, какими они были в начале произведения?Они жили в окружении тлесов.Они были весёлые ,смелые и сильные. -Почему они оказались вытесненными в глубь леса?Появились злые люди. Какие были перед ними две дороги? Были две дороги, одна назад, там были злые враги, другая вперёд-там стояли великаны деревья. Выбрали ли они какую-то из дорог? Нет тамбыла болота и тьма. -Какие чувства стали закрадываться в их души от тоскливых дум?От страха женщины плакали,уже хотели идти к врагу и стать врагами. -Почему Данко решил помочь соплеменникам? Как именно?Он решил вывести своё племя из гиблого леса,потому что аерил что за лесом ждёт свобода и счастье. -Что сделал он, когда люди потеряли веру и надежду выбраться из дремучего леса? Данко вырвал своё сердце из груди и побежал вперёд. Почему он так поступил?Он пожертвовал собой ,чтобы осветить своим сердцем дорогу и вывести людям из тьмы. -Сумели ли люди выбраться из леса?Да,все побежали за ним ,вышли на большуюпольяну ии лес кончился.Данко радостно посмотрел на свободную землю,гордо рассмеялся, упали умер. -Что произошло с Данко и с его сердцем?Рядом с его телом пылало его сердце ,но какой то человек увидел это,испугался инаступил ногой на гордое сердце ,оно рассыпалось в искры и угасло. Задание 10.  Написать размышление на тему “ Есть ли место огромной любви и самопожертвованию в наши дни?”Да конечно есть,мой любимый. дедушка Аствацатур(но его все знали как Алик, в честь кого и назвали меня)Петросян-генерал майор,государственный и военный деятель и мой дядя Ваагн Асатрян- армянский военный деятель ,полковник ВС Армении ,Национальной Герой Армии, он погиб героически 12го октября 2020года.Мой любимый. дедушка и дядя похоронены на кладбище Ераблур.Мой дедушка скончался 24го ноября 2020года.

1.. Քիմիական ռեակցիաների տեսակները